Δάνεια επί επιταγών: πώς λειτουργεί

Όταν μια επιχείρηση ή ένας επαγγελματίας έχει στα χέρια του μεταχρονολογημένες επιταγές ή επιταγές πελατών που λήγουν αργότερα, μπορεί να αναζητήσει ρευστότητα νωρίτερα μέσω χρηματοδότησης με βάση αυτές τις επιταγές. Στην πράξη αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή προεξόφλησης (λαμβάνετε χρήματα πριν από τη λήξη) ή δανείου/πίστωσης με εξασφάλιση την εκχώρηση των επιταγών, με κόστος που αντανακλά τον χρόνο, τον κίνδυνο και τα έξοδα διαχείρισης.

Διαφορές μεταξύ δανείων επί επιταγής και παραδοσιακών δανείων

Σε ένα παραδοσιακό δάνειο αξιολογείται κυρίως το εισόδημα/κερδοφορία και το πιστωτικό προφίλ του δανειολήπτη, ενώ στο σχήμα «επί επιταγών» κεντρικό ρόλο παίζουν οι ίδιες οι επιταγές: ποιος τις έχει εκδώσει, ποια είναι η λήξη, πόσο αξιόπιστη είναι η είσπραξη και αν υπάρχουν ενδείξεις αυξημένου κινδύνου. Συχνά η χρηματοδότηση συνδέεται άμεσα με το ποσό και τη διάρκεια μέχρι τη λήξη των επιταγών, ενώ οι χρεώσεις μπορεί να παρακρατούνται προκαταβολικά (προεξόφληση). Επίσης, συνήθως ζητούνται πρόσθετα δικαιολογητικά για την εμπορική συναλλαγή που γέννησε την επιταγή.

Ποιοι έχουν δικαίωμα για δάνειο επί επιταγής

Δικαίωμα ή πρακτική δυνατότητα να εξεταστούν για τέτοιου τύπου χρηματοδότηση έχουν συνήθως επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες με επαναλαμβανόμενες πωλήσεις, τιμολόγηση και προβλέψιμες εισπράξεις. Οι πάροχοι (τράπεζες ή εταιρείες factoring) αξιολογούν τη συναλλακτική εικόνα, το ιστορικό πληρωμών, πιθανές καταχωρίσεις σε αρχεία οικονομικής συμπεριφοράς, καθώς και την ποιότητα των επιταγών (εκδότης, τράπεζα, τυχόν επιστροφές στο παρελθόν). Σε αρκετές περιπτώσεις ζητείται και «δέσιμο» με κύκλο εργασιών (π.χ. κίνηση λογαριασμών) ή πρόσθετες εξασφαλίσεις, ειδικά όταν οι επιταγές προέρχονται από λίγους εκδότες ή από κλάδους με έντονες διακυμάνσεις.

Νομικές συνέπειες μη αποπληρωμής επιταγής

Η μη πληρωμή μιας επιταγής (π.χ. «ακάλυπτη» επιταγή ή αδυναμία είσπραξης στη λήξη) μπορεί να έχει πολλαπλές συνέπειες. Υπάρχει το αστικό σκέλος (αξιώσεις, αναγκαστική εκτέλεση υπό προϋποθέσεις, διαταγές πληρωμής) και, ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις και το ισχύον πλαίσιο, μπορεί να προκύψουν και ποινικές διαδικασίες για την έκδοση ακάλυπτης επιταγής. Παράλληλα, ενδέχεται να υπάρξουν επιπτώσεις στη συναλλακτική εικόνα και στην πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση (π.χ. δυσμενείς καταχωρίσεις). Αν η επιταγή έχει εκχωρηθεί σε τρίτο (τράπεζα/factoring), οι όροι της σύμβασης καθορίζουν ποιος φέρει τελικά τον κίνδυνο και τι δικαιώματα έχει ο χρηματοδότης σε περίπτωση αθέτησης.

Κίνδυνοι και οφέλη αυτής της μορφής χρηματοδότησης

Το βασικό όφελος είναι η ταχύτητα και η βελτίωση ταμειακών ροών: αντί να περιμένετε τη λήξη, μετατρέπετε μια μελλοντική είσπραξη σε άμεση ρευστότητα για μισθοδοσία, προμηθευτές ή φόρους. Ο κίνδυνος είναι ότι το κόστος μπορεί να είναι υψηλότερο από ένα κλασικό δάνειο, ειδικά όταν οι επιταγές έχουν μεγαλύτερη διάρκεια μέχρι τη λήξη ή όταν ο εκδότης θεωρείται πιο επισφαλής. Υπάρχει επίσης λειτουργικός κίνδυνος (καθυστερήσεις, αμφισβητήσεις συναλλαγών, τυπικές ελλείψεις στα παραστατικά) και νομικός/συμβατικός κίνδυνος, επειδή αρκετές συμβάσεις προβλέπουν δικαίωμα αναγωγής: αν η επιταγή δεν πληρωθεί, ο πελάτης που χρηματοδοτήθηκε μπορεί να κληθεί να καλύψει τη διαφορά.

Πώς να αξιολογήσετε μεμονωμένες προσφορές

Η αξιολόγηση δεν πρέπει να σταματά στο «επιτόκιο». Συγκρίνετε το συνολικό κόστος για όλη τη διάρκεια μέχρι τη λήξη (τόκοι/προεξοφλητικοί τόκοι, προμήθειες, έξοδα φακέλου, τυχόν κόστος για έλεγχο/διαχείριση επιταγών), καθώς και το αν οι χρεώσεις παρακρατούνται μπροστά ή πληρώνονται στο τέλος. Ελέγξτε τι γίνεται σε περίπτωση επιστροφής επιταγής: υπάρχει αναγωγή, ποια είναι η διαδικασία, υπάρχουν επιπλέον τόκοι υπερημερίας ή έξοδα; Ζητήστε να δείτε παραδείγματα υπολογισμού για ένα συγκεκριμένο ποσό και ημερομηνία λήξης, ώστε να μεταφράσετε τους όρους σε πραγματικό ευρώ. Τέλος, εξετάστε τους μη-τιμολογιακούς όρους: απαιτούμενες εξασφαλίσεις, δεσμεύσεις λογαριασμών, υποχρεώσεις ενημέρωσης και δυνατότητα πρόωρης εξόφλησης.

Σε επίπεδο κόστους, στην ελληνική αγορά τέτοιες λύσεις συνήθως τιμολογούνται με συνδυασμό επιτοκίου (συχνά σε ετήσια βάση, αλλά εφαρμοσμένο για τις ημέρες μέχρι τη λήξη) και προμηθειών. Η τελική επιβάρυνση εξαρτάται από το προφίλ σας, τον εκδότη των επιταγών, τη διασπορά κινδύνου, τη διάρκεια, καθώς και από τυχόν πρόσθετα έξοδα (π.χ. έξοδα εξέτασης/διαχείρισης ή φορολογικές επιβαρύνσεις όπου εφαρμόζονται). Παρακάτω φαίνονται ενδεικτικά είδη υπηρεσιών και πάροχοι που δραστηριοποιούνται σε συναφείς μορφές χρηματοδότησης (προεξόφληση επιταγών/κεφάλαιο κίνησης/factoring), μαζί με τυπικά εύρη κόστους που συναντώνται στην πράξη:

Prices, rates, or cost estimates mentioned in this article are based on the latest available information but may change over time. Independent research is advised before making financial decisions.

Συνολικά, η χρηματοδότηση με βάση επιταγές μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο διαχείρισης ρευστότητας όταν υπάρχει σαφής εικόνα εισπράξεων και πειθαρχία στους όρους. Η ουσία είναι να σταθμιστούν ρεαλιστικά το συνολικό κόστος, ο κίνδυνος επιστροφής επιταγών και οι νομικές/συμβατικές συνέπειες, ώστε η λύση να υποστηρίζει την ταμειακή ροή χωρίς να δημιουργεί αθόρυβες υποχρεώσεις που θα πιέσουν την επιχείρηση αργότερα.